Onderzoek en innovaties in behandeling

Omdat acute porfyrie een zeldzame stofwisselingsziekte is, is het voor specialisten lastig om onderzoek te doen, simpelweg omdat er te weinig patiënten gezien worden.
Op diverse plekken in Nederland zijn er de afgelopen 25 jaar wel specialisten geweest die zich het lot van hun porfyriepatiënt(en) zeer aantrokken en die zich hebben verdiept in de ziekte en erover hebben gepubliceerd. Zij hebben belangrijk werk verricht om het leven van porfyriepatiënten te verbeteren.

Sinds de oprichting van het Porfyrie Centrum Rotterdam (PCR) in het Erasmus MC is er een begin gemaakt om porfyriepatiënten uit heel Nederland door te verwijzen naar een gespecialiseerd team in één ziekenhuis. Op die manier komen alle gegevens op één plek terecht wat bijdraagt aan verbetering van de kennis over de ziekte.

Onderzoek Nederlandse patiënten
Door een legaat is het mogelijk geweest een onderzoeker aan te stellen in het Erasmus MC. Er is door een team onderzoekers gegevens verzameld en deze zijn wetenschappelijk geanalyseerd en gepubliceerd in medische wetenschappelijk tijdschriften. Patiënten werd toestemming gevraagd voor medewerking. Door middel van gesprekken en vragenlijsten werd aanvullende informatie verzameld.

Het onderzoek heeft geresulteerd in het artikel ‘Medical and financial burden of acute intermittent porphyria’, Rochus A. Neeleman e.a., gepubliceerd in ‘Journal of Inherited Metabolic Disease’, 2018. Zie: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6133185/. Voor Nederlandse patiënten met acute porfyrie is dit een belangrijke gebeurtenis geweest: voor het eerst zijn alle klachten die zij ervaren opgetekend en meegenomen in het onderzoek en de publicatie.

Een andere zeer actieve groep onderzoekers werkt in het Mount Sinai Hospital in New York, zij richten zich op de kwaliteit van leven van acute porfyrie patiënten. Zij hebben financiële steun van de Amerikaanse overheid en van de American Porphyria Foundation.

Patiëntenverenigingen
Acute porfyrie komt voor over heel de wereld en in diverse landen zijn patiëntenverenigingen opgericht. Tot voor kort was er in Nederland alleen een vereniging voor patiënten met EPP, een vorm van cutane porfyrie, waarbij de overmaat aan porfyrines uit het beenmerg komt en niet zoals bij acute porfyrie uit de lever.
EPP uit zich dan ook in andere klachten, zij hebben ernstige pijn in de huid die ontstaat na blootstelling aan licht (blauw licht, niet UV licht). Mede door de ernstige ziektelast die al op jeugdige leeftijd kan optreden is de EPP-vereniging al in 1983 opgericht. De PVAP heeft bij haar oprichting steun gehad van bestuurslid Danny de Roode van de EPP-vereniging. We streven ernaar om ook in de toekomst samen te werken met de EPP-vereniging.


Internationale samenwerking
Er zijn de afgelopen decennia internationale organisaties ontstaan die zich ten doel stellen zoveel mogelijk informatie over porfyrie te delen, zoals European Porphyria Network (EPNET), International Porphyria Patient Network (IPPN) en de in 2019 opgerichte Global Porphyria Advocacy Coalition (GPAC). Op jaarlijkse congressen delen artsen hun kennis en nieuw verworven inzichten met elkaar. Patiëntenverenigingen worden daarbij betrokken. Voor de patiëntendag op een dergelijk congres worden van over heel de wereld patiëntenverenigingen uitgenodigd. Zo komt de nieuwe informatie snel bij de expertisecentra, patiëntenverenigingen en de patiënten terecht.

Nieuw medicijn: Givosiran®
Het Amerikaanse farmaceutische bedrijf Alnylam (www.alnylam.com), opgericht in 2002, gebruikt Nobelprijswinnende medische wetenschap voor het maken van medicatie op basis van zogenaamde RNA interferentie (siRNAi).
Deze techniek is waarschijnlijk voor elke ziekte waar een (defect of te actief) eiwit bij betrokken is toepasbaar. Alnylam richt zich momenteel op zeldzame ziekten, waaronder acute porfyrie. Bij patiënten met frequent aanvallen van acute porfyrie is het enzym ALAS1 te actief. Het zogenoemde mRNA (messengerRNA) wordt te veel aangemaakt, de siRNA kan dit inactiveren. Zo zal ALAS1 worden afgeremd en kunnen aanvallen worden voorkomen.
Het medicijn dat Alnylam ontwikkeld heeft, Givosiran® genaamd, wordt eens per maand via een subcutane injectie toegediend. Een internationale ‘trial’ is inmiddels afgerond. De eerste resultaten lijken hoopgevend: Givosiran® kan in de meeste gevallen het ontstaan van de acute aanvallen voorkomen. Verdere uitkomsten van deze onderzoeken moeten uitwijzen of er bijwerkingen zijn en hoe de werkzaamheid van het medicijn op langere termijn is.

Givosiran is goedgekeurd door de FDA, de Amerikaanse instantie voor toelating van geneesmiddelen in de VS. Op zijn vroegst zal voorjaar 2020 een uitspraak volgen van de EMA, de Europese instantie. Daarna kan Alnylam in elk Europees land een aanvraag indienen. Of het vergoed gaat worden beslissen de zorgverzekeraars na overleg met de behandelaren. Waarschijnlijk zal Givosiran® door porfyrie expertisecentra verstrekt gaan worden. Er komen indicaties voor het gebruik, op dit moment is Givosiran® alleen getest in personen die vaak aanvallen hadden en/of wekelijks heem nodig hadden.

mRNA
Er gebeurt nog onderzoek naar een andere behandelmogelijkheid namelijk mRNA therapie van het farmaceutisch bedrijf Moderna. Dit middel is nog nooit aan mensen gegeven en de eerste onderzoeken moeten nog worden opgestart. Het is nog in de dierproef fase van onderzoek.

De PVAP volgt de ontwikkelingen nauwgezet en heeft tenminste 2x per jaar overleg met het Porfyrie Centrum Rotterdam (PCR) van het Erasmus MC, om zo op de hoogte te blijven en onze leden te informeren.